Şırnak İdil Mağaraköy'de Yeniden Yaşam Başlıyor

Mezopotamya'nın Sessiz Tanığı: Kivex

Şırnak’ın İdil ilçesine bağlı Mağaraköy, Kürtçe adıyla Kivex, sadece taş evlerden ve dar sokaklardan oluşan bir yerleşim yeri olmanın ötesinde, Mezopotamya coğrafyasının kültürel ve inançsal çeşitliliğini taşıyan tarihî bir köydür. Bagok Dağları'nın eteklerinde kurulan Kivex, Ezidi halkının yaşamına, geleneklerine, göçlerine ve yeniden kavuşma umuduna tanıklık etmektedir. Köyün taş mimarisi, eski evleri ve mezarlığı, bölgenin çok katmanlı tarihini günümüze taşımaktadır.

Göçün Gölgesinde Kalan Bir Kültür

Ezidi halkının yakın tarihi, göçler ve yaşam alanlarını koruma mücadelesiyle şekillenmiştir. Özellikle 1980'li ve 1990'lı yıllarda Türkiye'den Avrupa ülkelerine yönelen göçler, Şırnak ve çevresindeki Ezidi yerleşimlerinin nüfus yapısını değiştirmiştir. Almanya, Belçika, Fransa ve Hollanda, bu göçlerin yoğunlaştığı ülkeler arasında yer almıştır. Bu süreçte geriye taş evler, avlular ve bir halkın hatıralarını saklayan mezarlıklar kalmıştır.

Geleneksel Mimari ve İnanç İzleri

Köyün mimarisi, bölgedeki doğal taşların ustalıkla işlenmesiyle oluşturulmuş, Mezopotamya'nın iklimine uygun bir karakter taşımaktadır. Bazı evlerin alt katları ahır ve depo, üst katları ise yaşam alanı olarak kullanılmıştır. Köy mezarlığı ise kültürel hafızanın en önemli koruyucusudur. Mezar taşlarındaki tavus kuşu ve güneş motifleri, Ezidi inanç dünyasının sembolik izlerini yansıtmaktadır. Evlerin bir kısmı zamanla harabeye dönüşse de mezarlık, geçmişle bugün arasında bağ kurmaya devam etmektedir.

Köye Dönüş Süreci ve Altyapı Çalışmaları

Anadolu Ajansı kaynaklı 24 Haziran 2026 tarihli habere göre; Şırnak Valiliği, İdil Kaymakamlığı ve İl Özel İdaresi tarafından yürütülen çalışmalar kapsamında Avrupa'da yaşayan eski köy sakinleriyle iletişim kurulmuştur. İlk etapta beş ailenin köye dönme kararı aldığı ve evlerini onarmaya başladığı, yaklaşık 20 ailenin daha dönüş için hazırlık yaptığı bildirilmiştir. Köyde yaşamı yeniden mümkün kılmak adına 9,2 kilometrelik yol yapımı, 2,2 kilometrelik sulama sistemi, arıtma tesisi, kanalizasyon hattı ve aydınlatma çalışmaları tamamlanmıştır.

Hafızanın ve Aidiyetin Yeniden İnşası

Yarım asır Almanya'da yaşadıktan sonra köyüne dönen Nusrettin Genç, bu dönüşün geçmişle bağ kurma noktasındaki önemini vurgulamaktadır. Bir zamanlar ayrılığın ve sessizliğin hakim olduğu sokaklarda yeniden hayatın başlaması, göçün ardından geride kalanların hafızasında yeni bir umut yaratmaktadır. Kivex, taş evleri ve kadim mezarlığıyla bir halkın toprağına duyduğu bağlılığın sembolü olmaya devam etmektedir.